Nhận diện “hàng giả” theo quy định mới tại dự thảo sửa đổi luật thương mại 2026

Trong bối cảnh nền kinh tế số phát triển mạnh mẽ, các thủ đoạn làm giả hàng hóa ngày càng tinh vi, việc cập nhật khung pháp lý để nhận diện và xử lý hàng giả là yêu cầu cấp thiết. Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại (dự kiến thông qua năm 2026) đã đưa ra những thay đổi mang tính đột phá trong định nghĩa về hàng giả, đặc biệt là việc tích hợp các yếu tố kỹ thuật số.

1. Mở rộng khái niệm hàng giả: Từ vật lý đến kỹ thuật số

Trước đây, khái niệm hàng giả thường được hiểu hẹp trong phạm vi các đặc điểm vật lý như chất lượng, công dụng hoặc nhãn mác. Tuy nhiên, tại Khoản 1 Điều 1 của Dự thảo (bổ sung Khoản 2a Điều 3 Luật Thương mại 2005), khái niệm này đã được chuẩn hóa và mở rộng:

a) Hàng hóa có giá trị sử dụng, công dụng không đúng với nguồn gốc bản chất tự nhiên, tên gọi của hàng hóa; hàng hóa không có giá trị sử dụng, công dụng hoặc có giá trị sử dụng, công dụng không đúng so với giá trị sử dụng, công dụng đã công bố hoặc đăng ký;

b) Hàng hóa có nhãn hàng hóa hoặc bao bì hàng hóa ghi chỉ dẫn giả mạo tên, địa chỉ tổ chức, cá nhân sản xuất hoặc nhập khẩu, phân phối hàng hóa; giả mạo mã số đăng ký lưu hành, mã số công bố, mã số mã vạch của hàng hóa hoặc giả mạo bao bì hàng hóa của tổ chức, cá nhân khác; giả mạo về nguồn gốc, xuất xứ hàng hóa hoặc nơi sản xuất, đóng gói, lắp ráp hàng hóa;

c) “Tem, nhãn, bao bì hàng hóa giả” gồm đề can, nhãn hàng hóa (bao gồm cả nhãn điện tử, hộ chiếu số của sản phẩm, hàng hóa), bao bì hàng hóa, các loại tem chất lượng, dấu chất lượng, tem truy xuất nguồn gốc, phiếu bảo hành, niêm màng co hàng hóa hoặc vật phẩm khác của tổ chức, cá nhân kinh doanh có chỉ dẫn giả mạo tên, địa chỉ của tổ chức, cá nhân khác; giả mạo tên thương mại, tên thương phẩm, mã số mã vạch, mã số đăng ký lưu hành, mã số công bố của hàng hóa hoặc bao bì hàng hóa của tổ chức, cá nhân khác.”

Điểm đáng chú ý nhất là việc bổ sung các loại hình “nhãn điện tử” và “hộ chiếu số của sản phẩm, hàng hóa” vào danh mục tem, nhãn, bao bì có thể bị làm giả. Đây là bước đi tiên phong nhằm thích ứng với xu hướng truy xuất nguồn gốc bằng công nghệ Blockchain và QR Code đang phổ biến hiện nay.

2. Các tiêu chí nhận diện hàng giả theo Dự thảo mới

Dựa trên nội dung Dự thảo, doanh nghiệp và người tiêu dùng có thể nhận diện hàng giả qua ba nhóm tiêu chí chính:

3. Tác động đến hoạt động của doanh nghiệp

Việc luật hóa các khái niệm về hàng giả, nhãn điện tử và hộ chiếu số sẽ tạo ra một khung pháp lý bảo hộ vững chắc hơn cho các doanh nghiệp, thương nhân chân chính. Khi các công cụ bảo vệ thương hiệu bằng công nghệ được pháp luật thừa nhận là đối tượng có thể bị làm giả, các cơ quan chức năng sẽ có cơ sở pháp lý để xử lý nghiêm các hành vi tấn công vào hệ thống truy xuất nguồn gốc của doanh nghiệp.

Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra thách thức cho các doanh nghiệp, thương nhân trong việc quản lý hệ thống dữ liệu số của mình. Một khi hộ chiếu số của sản phẩm bị sao chép hoặc giả mạo, thiệt hại về uy tín thương hiệu sẽ lớn hơn rất nhiều so với các loại hàng giả truyền thống.

4. Lời khuyên pháp lý từ LS Law Firm

Với những thay đổi sắp tới, chúng tôi khuyến nghị các doanh nghiệp cần chủ động:

• Rà soát lại hệ thống nhãn mác: Đảm bảo các thông tin về nguồn gốc, xuất xứ và mã số mã vạch tuân thủ đúng quy định mới.
• Số hóa quy trình truy xuất: Sử dụng các loại nhãn điện tử có tính bảo mật cao để bảo vệ sản phẩm trước nguy cơ bị làm giả công nghệ cao.
• Theo dõi lộ trình pháp lý: Dự thảo dự kiến có hiệu lực từ ngày 01/03/2027, doanh nghiệp cần có sự chuẩn bị về mặt kỹ thuật và hồ sơ công bố sản phẩm trước thời điểm này.

Tại LS Law Firm, chúng tôi luôn đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc bảo vệ thương hiệu và tuân thủ các quy định pháp luật thương mại mới nhất. Nếu quý khách có bất kỳ thắc mắc nào về cách thức bảo vệ sản phẩm trước vấn nạn hàng giả, hãy liên hệ với chúng tôi để được tư vấn chuyên sâu.

LS LAW FIRM

Nguồn tham khảo: Dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thương mại, Luật Cạnh tranh, Luật Quản lý ngoại thương, Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng (2026).